5‑HTP

5-HTP (5-Hydroxytryptophan) është një përbërës natyral që trupi e prodhon nga aminoacidi L-tryptophan. Si suplement, zakonisht nxirret nga farat e bimës afrikane Griffonia simplicifolia.

5-HTP shndërrohet në serotoninë, një neurotransmetues që ndikon në humor, gjumë, oreks dhe perceptimin e dhimbjes.

Përfitimet kryesore

1. Mund të përmirësojë humorin

Ky është përdorimi më i zakonshëm.

Duke rritur serotoninën, 5-HTP mund të:

• përmirësojë humorin,

• zvogëlojë simptomat e depresionit të lehtë deri të moderuar,

• ndihmojë mirëqenien emocionale.

Megjithatë, provat janë ende të kufizuara dhe nuk është zëvendësues i trajtimit të përshkruar nga mjeku.

---

2. Përmirëson gjumin

Serotonina shndërrohet më pas në melatonin, hormonin e gjumit.

5-HTP mund të:

• ndihmojë të biesh në gjumë më shpejt,

• përmirësojë cilësinë e gjumit,

• zvogëlojë zgjimet gjatë natës.

---

3. Mund të ulë ankthin

Disa studime sugjerojnë se mund të:

• ulë tensionin emocional,

• ndihmojë në relaksim,

• reduktojë simptomat e ankthit tek disa persona.

Nevojiten më shumë studime për ta konfirmuar këtë efekt.

---

4. Mund të ndihmojë në kontrollin e oreksit

5-HTP mund të:

• rrisë ndjenjën e ngopjes,

• ulë dëshirën për karbohidrate dhe ëmbëlsira,

• mbështesë humbjen e peshës si pjesë e një diete dhe aktiviteti fizik.

---

5. Mund të ndihmojë në migrenë

Ka prova që përdorimi afatgjatë mund të:

• ulë shpeshtësinë e sulmeve të migrenës,

• zvogëlojë intensitetin e tyre te disa persona.

Nuk vepron si trajtim për një krizë akute.

---

6. Mund të ndihmojë te fibromialgjia

Disa studime të vogla kanë treguar përmirësim në:

• dhimbje,

• lodhje,

• cilësinë e gjumit,

• ngurtësinë muskulore.

Megjithatë, provat nuk janë ende të mjaftueshme për rekomandime të forta.

Doza e zakonshme

• 50–100 mg, 1–3 herë në ditë për fillim.

• Për gjumë: 100–300 mg rreth 30–60 minuta para gjumit.

• Mos e rrit dozën pa këshillën e një profesionisti shëndetësor.

Efektet anësore

Mund të shkaktojë:

• të përziera,

• urth,

• dhimbje barku,

• diarre,

• përgjumje,

• ëndrra më të gjalla.

Këto janë më të zakonshme në doza të larta.

Paralajmërime të rëndësishme

Mos e kombinoni pa këshillën e mjekut me barna që rrisin serotoninën, si:

• Sertraline,

• Fluoxetine,

• Escitalopram,

• inhibitorët e MAO,

• disa ilaçe kundër migrenës (triptanët).

Kombinimi mund të rrisë rrezikun e një gjendjeje serioze të quajtur sindroma e serotoninës, e cila kërkon trajtim urgjent.

Gjithashtu, këshillohet të shmanget gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji, për shkak të mungesës së të dhënave të mjaftueshme për sigurinë.

5-HTP apo Ashwagandha apo Rhodiola?

Suplementi	Më i përshtatshëm për
5-HTP	Humor të ulët, gjumë, kontroll të oreksit
Ashwagandha	Stres kronik, ankth, gjumë
Rhodiola rosea	Energji, fokus, lodhje mendore
Saffron Extract	Humor, ankth, gjumë, ngrënie emocionale

A ia vlen?

5-HTP mund të jetë i dobishëm për persona me humor të ulët, vështirësi me gjumin ose ngrënie emocionale. Megjithatë, krahasuar me Ashwagandha, Rhodiola rosea dhe Saffron Extract, ai kërkon më shumë kujdes për shkak të ndërveprimeve të mundshme me barna që ndikojnë në serotoninën. Për këtë arsye, është e rëndësishme që të përdoret vetëm pas vlerësimit të barnave dhe gjendjes shëndetësore të personit.